A cuestión dos trade-off entre nacionalismo e ideoloxía que mencionaba na última entrada, me motivou para replicar as análises que fixo un amigo meu sobre Cataluña con datos galegos. A cuestión é a seguinte: cal das dúas dimensións pesa máis na decisión de voto? Dende os supostos do modelo espacial do voto (o modelo downsiano de toda a vida), a predicción nunha única dimensión é clara: votarei polo partido que considere que está máis preto de min. Con dous partidos, un localizado no 4 e outro localizado no 6, se eu me localizo no 3, o máis probable é que vote polo primeiro partido. So simple, so good.
Con dúas dimensións e tres partidos a predicción no está de todo clara e dependerá en boa medida do peso que o votante lle outorgue a cada dimensión. En términos prácticos a cuestión ven sendo doada: con dous partidos, un un chisco máis afastado na dimensión ideolóxica e outro na dimensión nacionalista, por cal optarei? Hai moitas alternativas de enfrontar a pregunta con datos de enquisa pero seguramente a máis doada é estimar un pequeno modelo que prediga a decisión de voto condicionada ás distancias subxectivas nas dúas dimensións entre un votante e cada un dos partidos.
Os resultados, repetindo o modelo para cada unha das provincias (cos datos das preelectorais das autonómicas do 2009 no CIS-2783), pode verse mellor que na táboa de coeficientes, neste gráfico. Nel aparece a probabilidade de votar por un determinado partido condicionado ó cuadrado da distancia en cada dunha das dimensións. En vermello, a distancia na dimensión nacionalista; en negro, na dimensión ideolóxica.
Que a probabilidade de votar por un partido decreza coa distancia en calquera das dimensións é tranquilizador (aínda que parcialmente conducido polos supostos dos modelos que estimei). O rechamante é o feito de que, salvando para Lugo, a distancia na dimensión nacionalista se penaliza moito máis rápido que na dimensión ideolóxica. Poñamos o caso de Ourense: a probabilidade de votar a un partido é máis ou menos independente da distancia ideolóxica, pero a medida que o partido se vai afastando de nós na escala nacionalista, a probabilidade de votar por el decrece de contado.
O modelo para toda Galicia en conxuto é moi semellante ó que aparece para A Coruña: os votantes están dispostos a grandes sacrificios na escala ideolóxica por pequenos incrementos na dimensión nacionalista. Os resultados son rechamantes cando se comparan co que acontece en Cataluña onde a relación entre as dimensións é exactamente a contraria: a distancia ideolóxica é máis castigada que a distancia nacionalista para o mesmo tipo de eleccións que analizo neste caso.
Chega o momento das preguntas. Por que acontece esto? Resulta agora que, contra todas as expectativas, o votante galego é moi inmóvil nunha dimensión, a nacionalista, na que se outorga a si mesmo valores medios relativamente moderados? Se o votante galego se declarase moi nacionalista nas enquisas políticas, podería ter sentido este resultado, pero dende logo non parece compatible co que sabemos sobre a súa identificación. Food for future thought.
Acho que efectivamente o eixo do nacionalismo galego non é tal eixo en realidade, está moi difuminado e máis que un eixo de coordenadas o que existe é un pente duplo, unha malla como a das antenas de televisión de toda a vida. Para ir dunha posición a outra hai que pasar primeiro polo eixo ideolóxico principal. Na outra entrada o feito de que os votantes dos tres partidos principais estean espallados lonxitudinalmente ao longo do eixo nacionalismo galego é máis unha mostra do difuso que é o seu influxo máis que doutra cousa.
Por outra banda teño para min que a medida que mellor funcionaría sería unha dicotómica Galiza-España antes que esta unidimensionalidade 1-10 ou moito-nada. Non está exenta de problemas pero penso que é esta medida é máis homologábel á de esquerda-dereita, con moita xente efectivamente posicionándose no punto medio pero precisamente por iso máis fiel á realidade: a febleza do eixo nacionalista.
Interesante observación. Dende logo é difícil facer interpretacións sobre o significado da posición dun individuo na escala nacionalista, sobre todo porque a escala captura só moi groseiramente a variedade de significados que pode ter para o enquisado: dende valoracións sobre a organización territorial do Estado ata aspectos da autoidentificación con dous grupos (que non teñen que ser necesariamente excluintes). Precisamente o feito de que os partidos se aliñasen na diagonal me parecerían boas novas para o uso da medida, xa que capturaría a intuición de que o BNG está nun extremo mentres que o PP está no outro. A variedade interna no PP usando esta medida é que fai que me sinta un pouco incómodo: quere acaso dicir que un votante no (6, 10) é igual de nacionalista que un do (6, 1), onde a segunda compoñente representa a posición ideolóxica? Non creo que sexa una variable contextual á posición ideolóxica: coido que é un problema de medición. De feito, no canto dunha dicotómica, eu preferiría usar dúas continuas que localizasen ó individuo na dimensión centralismo/status quo/federalismo/independencia e outra de autoidentificación español/galego. Teño para min que a correlación sería globalmente alta, pero con diferencias importantes por tramos (de feito, preferiría ter tamén dúas medidas para a autoubicación ideolóxica nos eixos económico e social).
Sobre o da ideoloxía como dimensión de paso: tes razón nunha cousa, poucas políticas reais hai que non poidan localizarse nun eixo ideolóxico, e polo tanto, este seguramente terá máis peso. De aí, que sexan pouco probables as transicións de esquerda a dereita só pola posición nacionalista do partido. Que sexa unha cuestión direccional máis ca de distancia (se é de dereitas e non importa tanto a distancia ideolóxica, xamais votarei por un partido que este moi preto se para eso teño que cruzar a barreira ideolóxica)… non o teño tan claro. Teóricamente é unha idea seductora, pero ten pouco apoio nos datos. Deixame pensar un chisco máis sobre o tema.